مینا حیدری

موتورسواری زنان در ایران سال‌هاست که با موانع قانونی و اجتماعی متعددی روبروست. با این حال، در سال‌های اخیر حضور زنان موتورسوار در پیست‌ها و حتی در برخی معابر شهری بیش از گذشته به چشم می‌خورد؛ حضوری که نشان می‌دهد علاقه به این ورزش و وسیله نقلیه، محدود به جنسیت خاصی نیست.
یکی از مهم‌ترین چالش‌های زنان موتورسوار در ایران، موضوع دریافت گواهینامه است. هرچند این مسأله در کشور ما به یکی از مطالبات جدی زنان تبدیل شده، اما نگاهی به تاریخ موتورسواری در جهان نشان می‌دهد که نخستین زنان موتورسوار در بسیاری از کشورهای دیگر نیز با محدودیت‌ها و مقاومت‌های مشابهی مواجه بوده‌اند و برای به رسمیت شناخته شدن حق خود، مسیر دشواری را طی کرده‌اند.
در میان چهره‌های شناخته‌شده ایرانی این حوزه، نام بهناز شفیعی بیش از دیگران مطرح است. این موتورسوار البرزی که از او به عنوان یکی از شناخته‌شده‌ترین زنان موتورسوار ایران و جهان یاد می‌شود، همواره بر توانایی زنان در حضور در عرصه‌های مختلف تأکید کرده است و اعتقاد داردآنها  می‌توانند در هر زمینه‌ای که علاقه و استعداد دارند، فعالیت کنند.شفیعی می‌گوید که به دلیل ممنوعیت صدور گواهینامه برای زنان، امکان موتورسواری در سطح شهر را ندارد و تنها در پیست‌ها و مکان‌های اختصاصی به این ورزش می‌پردازد. او نخستین موتورسیکلت خود را در سال ۱۳۸۷ خریداری کرد و پس از آن با تهیه موتورسیکلت آپاچی و ورود به رشته کراس در سال ۱۳۹۲، فعالیت حرفه‌ای خود را گسترش داد.
یکی از مهم‌ترین تحولات حوزه زنان در سال‌های اخیر، تصویب صدور گواهینامه موتورسیکلت برای بانوان در جلسه هیأت وزیران مورخ ۸ بهمن ۱۴۰۴ بود؛ تصمیمی که می‌تواند نقطه عطفی در به رسمیت شناختن حقوق زنان موتورسوار محسوب شود. 
با رفع این خلأ قانونی، هیچ تفاوتی میان شرایط و مراحل دریافت گواهینامه موتورسیکلت برای زنان و مردان وجود نخواهد داشت. فرآیند ثبت‌نام، شرکت در آزمون آیین‌نامه و آزمون عملی (شهری) برای هر دو جنس یکسان است. متقاضیان باید حداقل ۱۸ سال تمام سن داشته باشند؛ با این حال، برای برخی رده‌های گواهینامه موتورسیکلت، حداقل سن ۱۶ سال در نظر گرفته شده است. همچنین توانایی خواندن و نوشتن از شرایط لازم دریافت گواهینامه محسوب می‌شود. بنابراین، هر فردی که این شرایط را داشته باشد، بدون توجه به جنسیت، می‌تواند برای دریافت گواهینامه موتورسیکلت اقدام کند.در ماه‌های اخیر، در زمینه صدور گواهینامه موتورسیکلت برای بانوان تحولات مهمی رخ داده است.
 دولت با ابلاغ مصوبه‌ای، پلیس را مکلف به فراهم کردن زیرساخت‌های آموزشی و برگزاری آزمون‌های مربوط برای زنان کرده است. همچنین معاونت امور زنان و خانواده ریاست‌جمهوری اعلام کرده که از این پس امکان صدور گواهینامه موتورسیکلت برای بانوان از سوی نیروی انتظامی فراهم شده است.
با این حال، برخی مسئولان پلیس راهور همچنان بر ضرورت رفع ابهامات حقوقی و انجام هماهنگی‌های اجرایی تأکید دارند. از این رو، هرچند روند اجرایی شدن صدور گواهینامه موتورسیکلت برای زنان آغاز شده اما اجرای کامل و سراسری آن نیازمند تعیین تکلیف برخی مسائل قانونی و اداری است.
باید توجه داشت که موضوع موتورسواری زنان فقط یک مسأله ورزشی یا ترافیکی نیست، بلکه به حق انتخاب و بهره‌مندی برابر از امکانات اجتماعی بازمی‌گردد. و در این چارچوب نهادهای مختلف از جمله دیوان عدالت اداری و مجلس برای حل این مسأله اقداماتی انجام داده‌اند. اکنون انتظار می‌رود با نگاهی منطقی، شفاف و مبتنی بر حقوق شهروندی، موانع باقی‌مانده نیز برطرف شود تا نیمی از جمعیت کشور بتوانند بدون محدودیت‌های غیرضروری از حقوق قانونی خود بهره‌مند شوند.
موتورسواری زنان در ایران امروز بیش از هر زمان دیگری در مسیر پذیرش اجتماعی و قانونی قرار گرفته است؛ مسیری که هرچند طولانی و پرچالش بوده، اما امید می‌رود با اصلاح قوانین و تغییر نگاه‌ها به سرانجامی عادلانه و پایدار برسد.